Van Bergen IJzendoornpark

In 2003 is het Van Bergen IJzendoornpark (1902, annex Nieuwe Park 1910) in Gouda aangewezen als gemeentelijk monument. De gemeente Gouda wil daarom een passende toekomstvisie en een beheerplan ontwikkelen voor het park. Het cultuurhistorisch onderzoek biedt hiervoor een belangrijke basis. Het beschrijft de ontstaans- en ontwikkelingsgeschiedenis van het park en duidt de kwaliteiten en betekenis van het park.

Het VBIJP kon worden gerealiseerd dankzij een legaat van de Goudse burgemeester A.A. Van Bergen IJzendoorn (1824-1895). De parklocatie werd gekozen in de hoop hier stadsuitbreiding te stimuleren en tevens te sturen. De bouw van duurdere woningen werd gestimuleerd, terwijl arbeiderswoningen werden geweerd. Vlakbij het station gelegen,  vormde het park lange tijd ook een aantrekkelijke entree voor bezoekers. Het park werd ontworpen door de landelijk bekende firma Groenewegen & Zoon (boomkwekers en tuinarchitenten) in ‘gemengde stijl’: deels in landschapsstijl en deels geometrisch vormgegeven. Beide parkdelen omvatten omvangrijke vijverpartijen. Behalve attractief zijn de vijverpartijen ook noodzaak. De parklocatie bestond grotendeels uit moeras. De uitgegraven vijvers leverden grond voor de ophoging van paden en gazons. Het park werd beplant met bijzonder veel en vooral niet-inheemse boom- en heestersoorten. Dat is kenmerkend voor de ‘gardeneske tuinkunst’ die floreerde van halverwege de negentiende eeuw tot het interbellum. In deze periode beleefde de horticultuur een hoogtepunt. Talloze exotische plantensoorten werden geïmporteerd en op artistieke wijze toegepast in tuinen en parken om deze jaarrond zo aantrekkelijk mogelijk te maken. Na meer dan 100 jaar ontwikkeling en beheer is het oorspronkelijke ontwerp van het park weliswaar nog goed herkenbaar, maar ook toe aan enige renovatie en een hernieuwd beheerplan. Dat biedt ook de kans in te spelen op de inmiddels gewijzigde omstandigheden rond het park en de actuele – en toekomstige eisen die aan het park worden gesteld.