Achtergrond
2011 was Internationaal Jaar van de Bossen. Tijd voor de Bosgroepen om de veelzijdige betekenis van het Nederlandse bos onder de aandacht te brengen. Dit hebben wij gedaan met het project BOS4D. Behalve voor natuur, recreatie, milieu en houtproductie heeft het bos culturele waarde als aantrekkelijk landschap met een bijzondere ontwikkelingsgeschiedenis. BOS4D pleit voor de inbedding van de culturele betekenis van het bos in het bosbeheer, in directe samenhang met de actuele maatschappelijke en economische functies die het bos kan vervullen.
Bossen articuleren en kleuren ons landschap; van bosmassief tot lijnvormige structuur, van natuurlijk beekbegeleidend bos tot ontworpen stadsbos, en van oude hakhoutcultures tot jonge polderbossen. De vorm en samenstelling van onze bossen zegt iets over het gebruik van en onze steeds veranderende verhouding tot dat bos. Bos heeft een hoge belevingswaarde voor een breed publiek, die vergroot kan worden door deskundig beheer en ontwikkeling van de landschappelijke en cultuurhistorische betekenis van het bos.
Kennis en samenwerking zijn sleutelwoorden. In BOS4D zijn bosbeheerders, ontwerpers, historici en beleidsmakers bij elkaar gebracht en uitgedaagd om voorbij opstands- en eigendomsgrenzen te kijken. Tevens heeft BOS4D geprobeerd onderzoeksvragen te formuleren om ontbrekende kennis te verzamelen. Er is namelijk nog geen goed overzicht van de geschiedenis en waarde van onze verschillende historische boslandschappen. En hoe zouden we deze kennis vervolgens moeten toepassen? Hoe maken we de culturele betekenis van bos integraal onderdeel van het bosbeheer? Het ontwikkelen van oogst- en beheersystemen die oog hebben voor boslandschappelijke schoonheid en samenhang vraagt om tijd en experimenteerruimte.
Tijdens het BOS4D project is hiermee een begin gemaakt. Daarbij speelt de Veluwe, bosicoon bij uitstek, een voorbeeldrol. In 2009 stelde Rijksadviseur voor het Landschap Yttje Feddes nog dat kennis vanuit de bosbouw node wordt gemist bij ‘de ontwerpopgave’ die ons wacht in de zorg voor onze landschappelijke iconen, waaronder de Veluwe. Samen met de Provincie Gelderland en Geldersch Landschap & Geldersche Kasteelen onderzocht BOS4D de mogelijkheden voor een gezamenlijke inspanning van bosbeheerders om het Veluwse bosareaal vanuit historische en landschappelijke diversiteit, multifunctioneel vorm te geven. Tegelijkertijd is er gekeken hoe het BOS4D gedachtegoed ook op andere plekken in Nederland een rol kan spelen.
Lees het BOS4D pamflet
BOS4D Podium en Magazine
Het project presenteerde zichzelf op het BOS4D-podium op 25 november. Een aantal experts gaven hun visie op de toekomst van het bos en de culturele waarde ervan. Daarnaast werden concrete BOS4D-voorbeelden gepresenteerd door verschillende bosbeheerders.
In januari 2012 is het BOS4D-magazine verschenen, met een verdere uitwerking van het BOS4D gedachtegoed en nog meer voorbeelden.
BOS4D nodigt u van harte uit om mee te denken over vernieuwing in het bosbeheer en de waarde van het Nederlandse bos opnieuw onder de aandacht te brengen! Heeft u suggesties of wilt u meer informatie, stuur dan een e-mail naar bos4d@bosgroepen.nl. Vermeld daarbij uw naam, organisatie en adresgegevens.
Het podium en het magazine bevatten bijdragen van o.a.:
Bert Groenewoudt (RCE, senior onderzoeker landschap)
Theo Spek (RUG, hoogleraar landschapsgeschiedenis),
Jan den Ouden (WUR, docent/onderzoeker bosecologie en bosbeheer)
Lodewijk van Nieuwenhuijze (H+N+S landschapsarchitecten)
Paul Thissen (Provincie Gelderland).
De cases die tot nu toe aan de orde gekomen zijn: de Loenermark, Amelisweerd, Winterswijk en Veluwezoom.
BOS4D werd mede mogelijk gemaakt door bijdrages van het Ministerie van EL&I en het Stimuleringsfonds voor de Architectuur (Belvedère).
